P E R S B E R I C H T
Amsterdam, juni 2010
Guus Janssen | Friso Haverkamp
Pinocchio in Love
een straatopera voor het Ricciotti ensemble
- muziek Guus Janssen
- libretto Friso Haverkamp
- regie Miranda Lakerveld
- decor en kostuums Pi-Kwadraat
- lichtontwerp Floriaan Ganzevoort
- Antje Lohse mezzosopraan - Blue
- Harm Huson countertenor - Little Man
- Roberto Bacchilega acteur - Pini (de oude Pinocchio)
- Javier Murugarren danser/poppenspeler - Pini (de jonge Pinocchio)
Ricciotti ensemble o.l.v. Gijs Kramers
Speellijst
- di 13 juli 21.30 Hof van Saksen, Veldweg 22-24, Nooitgedacht - TRY OUT
- wo 14 juli 21.30 Gevangenis Blokhuispoort, Blokhuisplein 40, Leeuwarden - TRY-OUT
- vr 16 juli 19.00 Festival De Parade, Moreelsepark, Utrecht - PREMIÈRE
- za 17 juli 21.30 Park de Leidse Hout, Houtlaan, Leiden
- zo 18 juli 21.30 Noorderparkkamer, Floraparkweg 1, Amsterdam-Noord
- ma 19 juli 21.30 Regio Rotterdam, n.t.b.
- di 20 juli 21.30 Openluchttheater, Hertmerweg 31, Hertme
- do 22 juli 21.30 Slottuintheater, Slotlaan 1, Zeist
- vr 23 juli 21.30 Sonsbeekpark, Zijpendaalseweg 24a, Arnhem
- za 24 juli 21.30 Belgenmonument, Belgenlaan 9, Amersfoort
- zo 25 juli 21.30 Amsterdam-West, n.t.b.
Tournee Sicilië 19 t/m 27 oktober 2010
De toegang voor alle concerten is gratis.
In dezelfde periode geeft het Ricciotti ensemble zo'n dertig reguliere optredens. Kijk voor de agenda en de meest actuele informatie op www.ricciotti.nl of volg ons op Twitter (@ricciottitweets).
Pinocchio in Love
een straatopera voor het 40-jarige Ricciotti ensemble
Inleiding
Het Ricciotti ensemble is een veertigkoppig straatsymfonieorkest, bestaande uit enthousiaste (conservatorium)studenten. Dit jaar bestaat het orkest veertig jaar. Ter gelegenheid van dit jubileum gaf het orkest componist Guus Janssen en librettist Friso Haverkamp de opdracht tot het schrijven van een ‘straatopera', voortkomend uit en gebruikmakend van de unieke kwaliteiten van het orkest.
Dit inspireerde de makers tot een bewerking van het wereldberoemde verhaal Pinocchio van de Italiaanse schrijver Carlo Collodi. Met de opera Pinocchio in Love reist het Ricciotti ensemble in juli door Nederland (première 16 juli tijdens de Parade in Utrecht), en in oktober naar Sicilië voor een tweede serie voorstellingen.
De opera en de makers
"How funny I was when I was a puppet and how glad I am now that I've become a boy." In zijn libretto neemt Friso Haverkamp geen genoegen met deze wat stichtelijke opmerking van Pinocchio. Inmiddels 127 jaar oud (zijn geboorte vond plaats in 1883), kijkt de oude Pini terug op een niet al te gelukkig leven, als mens van vlees en bloed. Eigenlijk, zo beseft hij, was hij beter af als marionet. Nu, vlak voor zijn laatste transformatie tot stof en as, keert hij nog eenmaal terug naar het toneel van zijn jeugd. Pini heeft een groot verlangen om weer terug te keren naar zijn bestaan als houten wezen, omdat hij dan herenigd zal worden met de grote liefde uit zijn leven: de fee Blue. Iedereen kent een deel van Pinocchio's levensgeschiedenis: van zijn geboorte uit de handen van poppenmaker Geppetto en de variabele lengte van z'n neus tot en met z'n menswording. Niemand weet wat er van dit jongetje van vlees en bloed terechtkwam...
Met Guus Janssen, Friso Haverkamp en regisseuse Miranda Lakerveld heeft het Ricciotti ensemble een team aangetrokken dat al sinds tijden op elkaar ingespeeld is binnen uiteenlopende projecten. Hun laatste project Fausts Licht werd geroemd om de geslaagde verstrengeling van tekst, muziek en mise-en-scène. Janssen, Haverkamp en Lakerveld hielden de mobiliteit, speelsheid en directheid van het Ricciotti ensemble in het achterhoofd bij de totstandkoming van Pinocchio in Love. Het orkest neemt dan ook muzikaal en dramatisch deel aan de opera. Met de opera Pinocchio in Love gaat het Ricciotti ensemble terug naar de oervorm van het muziektheater: de oude context van de commedia dell'arte, de straat, wordt in deze productie in ere hersteld.
Voor decor en kostuums tekende het ontwerpbureau Pi-Kwadraat. Voor Pinocchio in Love maakte het kostuums, decors, objecten en poppen, die elkaar in functie en ontwerp moeiteloos overlappen. Floriaan Ganzevoort, werkzaam voor de Theatermachine in de Nederlandse operawereld, is verantwoordelijk voor het licht.
Het reguliere repertoire
De opera beslaat tijdens de tournees de helft van het repertoire. De andere helft bestaat uit muziek die afkomstig is uit Sicilië: voornamelijk volksmuziek, o.a. de fameuze Tarantella staat op het programma, in een versie van Canterini di Ortigia, een vooraanstaande Siciliaanse volksmuziekgroep. Voor het klassieke repertoire is gekozen voor werken van Siciliaanse componisten uit diverse tijdvakken. Zo staan er enkele motetten van de zestiende-eeuwer Sigismondo d'India op het programma, naast aria's van Domenico Scarlatti en een ouverture van Vincenzo Bellini. Uit het hedendaagse repertoire zal de complexe Sinfonia da Camera van Aldo Clementi worden gespeeld. De Sicilienne wordt vertegenwoordigd door werk van
Antonio Vivaldi, en het operagenre door de ouverture uit La forza del destino van Giuseppe Verdi en het Intermezzo uit Manon Lescaut van Giacomo Puccini. Verder staat Nino Rota's muziek uit Fellini's film La Strada op de lessenaars. Hiernaast wordt er werk gespeeld van populaire Siciliaanse artiesten als Carmen Consoli, Franco Battiato - die met I treni di Tozeur een vijfde plaats behaalde tijdens het Eurovisie Songfestival 1984 - en de allround trompettist, componist en arrangeur Roy Paci.
Het Ricciotti ensemble
Het Ricciotti ensemble werd opgericht in 1970 en bestaat uit veertig geestdriftige (conservatorium)studenten. Het brengt symfonische muziek op plaatsen waar deze normaliter niet klinkt. Het Ricciotti ensemble mag expert worden genoemd op het gebied van publieksbenadering en community art: destijds opgericht onder het credo ‘Kunst de straat op', spreekt het z'n publiek overal aan. Het ensemble zoekt mensen op in asielzoekerscentra, gevangenissen en psychiatrische instellingen, maar ook op de markt, langs het voetbalveld of op de Wadden. De mobiliteit van het Ricciotti ensemble maakt het orkest uniek. De orkestleden zijn binnen drie minuten speelklaar (van bus tot optreedlocatie). Dankzij die snelheid kunnen er per dag meerdere optredens gegevens worden: drie is het minimum en twaalf het record. Het orkest geeft minstens 100 optredens per jaar, en gaat drie keer per jaar op tournee.
Klassiek, jazz, pop en wereldmuziek... het Ricciotti ensemble speelt muziek uit alle eeuwen en stijlen. Sinds 2006 is Gijs Kramers dirigent van het Ricciotti ensemble. Hij was aanvoerder altviool bij het Nationaal Jeugd Orkest en bij het Ricciotti ensemble, plaatsvervangend aanvoerder in het Nederlands Balletorkest en vanaf 2002 lid van het Londense Philharmonia. Ook is hij altviolist in het befaamde Ruysdael Kwartet. Als kamermusicus en solist trad hij o.m. op in Carnegie Hall in New York, tijdens de festivals van Aldeburgh, Bath en Aix-en-Provence en in het Amsterdamse Concertgebouw.
De cast
De van oorsprong Duitse mezzosopraan Antje Lohse werkte eerder samen met Guus Janssen, Friso Haverkamp en Miranda Lakerveld, én was soliste bij het Ricciotti ensemble. In Pinocchio in Love vertolkt ze de rol van de Blauwe Fee. Naast haar staat countertenor Harm Huson als Little Man. Hij zong en acteerde in muziektheater-producties van Muziektheater De Plaats, VocaalLAB, Nederlands Dans Theater en Leine & Roebana. De Italiaan Roberto Bacchilega (de oude Pinocchio) woont sinds jaren in Nederland en is werkzaam als acteur en dramadocent. Hij speelt de rol van Pini, de oude Pinocchio. De Spaanse danser/poppenspeler Javier Murugarren completeert het viertal, in de rol van de jonge Pini. Hij studeerde dans in Barcelona en Amsterdam en toert nu met regelmaat de wereld over met werk in uiteenlopende disciplines, van videokunst tot eigen choreografieën. Hij voert zijn werk uit in theaters, maar ook op straat.
Sicilië-tournee
In oktober reist het Ricciotti ensemble naar de bakermat van de opera, Italië. Niet naar Toscane of Verona maar naar Sicilië, het cultureel minder bedeelde zuiden. Sinds een paar jaar is de antimaffia-beweging op dit eiland in een stroomversnelling gekomen: jonge ondernemers besloten bij het opzetten van een zaak om geen pizzo (door de maffia opgelegde belasting aan ondernemers) meer te betalen. Het was een moedige beslissing die snel in de openbaarheid kwam en veel sympathisanten kreeg. Inmiddels is de Addiopizzo-beweging tot grote proporties uitgegroeid. Een andere instantie met min of meer dezelfde doeleinden is Libero Futuro. Die organisatie richt zich op het geven van praktische ondersteuning aan bedrijven die aangifte hebben gedaan tegen de maffia. Het Ricciotti ensemble heeft contact met het management van beide organisaties. In navolging van hun initiatieven zal het orkest zoveel mogelijk zaken doen met instellingen, restaurants, accommodaties en winkels die zich expliciet hebben uitgesproken tegen de maffia. Het getoonde idealisme sluit naadloos aan op dat van het Ricciotti. Al draagt het Ricciotti ensemble geen politieke ideeën uit, een beweging die zich boven elke morele discussie verheft mag op zijn steun rekenen.